tentoonstelling

Marlene Dumas: The Image as Burden
6 sep 2014 - 4 jan 2015

Vanaf september 2014 is een uniek overzicht te zien van het indrukwekkende oeuvre van Marlene Dumas. De retrospectieve tentoonstelling Marlene Dumas –  The Image as Burden is de eerste grote solotentoonstelling in 20 jaar van Dumas in Nederland en brengt bijna tweehonderd van haar belangrijkste werken bijeen vanaf de late jaren 70 tot nu.

Met bijna tweehonderd schilderijen en tekeningen, uit particuliere en museale verzamelingen over de hele wereld, is  Marlene Dumas –  The Image as Burden de eerste grote solotentoonstelling van formaat sinds 20 jaar van Dumas in Nederland. Het is de meest omvangrijke retrospectieve tentoonstelling van haar werk in Europa tot nu toe, en geeft een indringend overzicht van haar oeuvre vanaf de late jaren 70 tot nu. De tentoonstelling omvat niet alleen haar belangrijkste en meest iconische werken, maar ook minder bekende schilderijen en tekeningen, waaronder vele werken die nooit eerder in Nederland zijn getoond en een aantal van haar meest recente schilderijen. De expositie ontleent zijn titel aan het werk The Image as Burden  (1993). Het is een verwijzing naar het conflict tussen het schilderkunstige gebaar en de illusie van de voorstelling.

Een aantal aspecten zal alleen in het Stedelijk te zien zijn, zoals een zaal gewijd aan tekeningen die direct uit haar atelier komen, en die zelden of nooit getoond zijn, en de 100-delige serie Models uit de collectie van het Van Abbemuseum. Bovendien legt het Stedelijk meer nadruk op het werk uit 1976-1982, haar begintijd in Amsterdam. Love vs Death (1980), een sleutelwerk in haar oeuvre en het openingswerk van de tentoonstelling, zal nu voor het eerst in decennia weer te zien zijn. Ook is een aantal van haar meest recente schilderijen op zaal te vinden, zoals The Widow en Nuclear Family, beide uit 2013, en een aantal waterverf-tekeningen uit de serie Great Men (2014), waarvan het andere deel op dit moment op de Manifesta in Sint Petersburg te zien is.

Thema's: dood, liefde, verlangen

De tentoonstelling gaat dieper in op de belangrijkste thema’s en motieven die Dumas in haar artistieke loopbaan heeft ontwikkeld. Speciale aandacht wordt besteed aan de werken op papier die Dumas maakte in de eerste jaren na haar aankomst in Nederland, in de periode dat zij haar allereerste presentaties had in het Stedelijk Museum en Museum Fodor (1978-81). Thema’s als liefde, dood en verlangen, het gebruik van teksten en van beelden uit de massamedia – elementen die een prominente rol gaan spelen in haar latere schilderijen – komen al in deze vroege werken naar voren. 

Over Marlene Dumas 

Marlene Dumas (Kaapstad, 1953) is een van de belangrijkste en invloedrijkste schilders van dit moment. Met haar werk geeft zij nieuwe inhoud aan de betekenis die de schilderkunst nu, in een tijdperk gedomineerd door beeldcultuur, nog kan hebben. Haar intense, emotioneel geladen schilderijen en tekeningen gaan over existentiële onderwerpen en refereren vaak aan kunsthistorische motieven en actuele politieke thema’s. 

Dumas laat zich vaak inspireren door foto’s uit kranten en tijdschriften uit haar immense beeldarchief. De dagelijkse stroom aan fotografische beelden is volgens de kunstenaar van invloed op de manier waarop mensen naar elkaar en naar de wereld om hen heen kijken. Dumas onderzoekt dit door in haar werk de psychologische, sociale en politieke aspecten van deze beelden bloot te leggen.

Haar schilderijen en tekeningen hebben een enorme directheid en expressiviteit, die zij paart aan een zekere analytische afstandelijkheid. Hierbij gaat zij controversiële onderwerpen niet uit de weg. Daarnaast geeft Dumas in haar beeldende werk en haar teksten blijk van een sterke reflectie op de actuele schilderkunst en het kunstenaarschap.

Marlene Dumas werd geboren in 1953 in Kaapstad, Zuid–Afrika en kwam in de jaren zeventig naar Nederland om te studeren aan Ateliers ’63 in Haarlem. Na het voltooien van haar studie vestigde zij zich in Amsterdam, waar zij nog steeds woont en werkt.  Dumas had de laatste jaren belangrijke tentoonstellingen in onder meer de VS (New York, Houston en Los Angeles), Zuid-Afrika, Duitsland en Japan. Haar werk bevindt zich in vele vooraanstaande museale en privéverzamelingen over de hele wereld. Zij ontving in haar loopbaan vele prijzen zoals meest recent de Johannes Vermeerprijs (2012).

Public program

Gedurende de gehele tentoonstellingsperiode verzorgt het Stedelijk Museum met het Public Program een inhoudelijk activiteitenaanbod, waarin werkwijze en onderwerpkeuze van Marlene Dumas worden onderzocht. In een programma met onder meer lezingen en interviews, bespreken kunstenaars, kunsthistorici en filmmakers hoe Dumas in haar expressieve schilderijen en tekeningen relaties legt tussen mediabeelden en beeldende kunst.

In de tentoonstelling is ook een documentaire over Marlene Dumas en de opbouw van de tentoonstelling te zien. Het Stedelijk biedt, naast rondleidingen, workshops en een cursus rond Dumas als onderdeel van de Stedelijk Academie, een dynamisch Public Program: 

stedelijk|forum
Marlene Dumas in gesprek met tentoonstellingscurator Leontine Coelewij.
Locatie: Stedelijk Museum Teijin Auditorium
Datum: Donderdag 16 oktober 19:30 – 21:30
Deze eerste Public Program-activiteit heeft een introducerend karakter. Na een korte lezing door Leontine Coelewij (conservator Stedelijk Museum) worden in het gesprek tussen Coelewij en Marlene Dumas de werkwijze en themakeuze van de kunstenaar nader toegelicht en heeft het publiek de unieke mogelijkheid om haar zelf vragen te stellen.
Reserveren: is noodzakelijk en kan via reservations@stedelijk.nl.

stedelijk|gallery talks
Marlene Dumas door kunstenaars, kunsthistorici en filmmakers.
Locatie: Tentoonstellingsruimte
Datum: oktober en november 2014, 13:00 – 14:00
In de reeks Gallery Talks op vrijdagmiddag bespreken hedendaagse kunstenaars, kunsthistorici en filmmakers tijdens een rondleiding een eigen selectie van werken uit de tentoonstelling, binnen het kader van hun eigen vakgebied, onderzoek en/of interesse. Nieuwe, maar vooral persoonlijke beschouwingen van Dumas’ oeuvre, buiten de chronologische en thematische tentoonstellingslijnen om. Alle voorgestelde sprekers staan op een of andere wijze in verband met Marlene Dumas.
Reserveren: is noodzakelijk en kan via reservations@stedelijk.nl, geef hierbij aan voor welke spreker en welke datum u wilt reserveren.


Sprekers:

  • Vrijdag 17 oktober 2014: kunsthistorica en conservator Alied Ottevanger.
  • Vrijdag 31 oktober 2014: Leontine Coelewij, samensteller van de tentoonstelling.
  • Vrijdag 21 november 2014: Ena Jansen, bijzonder hoogleraar Zuid-Afrikaanse letterkunde (UvA).
  • Vrijdag 28 november 2014 (datum onder voorbehoud): beeldend kunstenaar Jan Andriesse. 

Catalogus

Bij de tentoonstelling verschijnt een speciale publicatie samengesteld door de drie curatoren van de tentoonstelling, Leontine Coelewij, Kerryn Greenberg en Theodora Vischer. De publicatie zal met een sterke chronologische opzet een goed beeld geven van de ontwikkelingen in het oeuvre van Dumas vanaf  de jaren zeventig tot nu. In deze 196 pagina’s tellende catalogus zullen teksten van de kunstenaar zelf worden opgenomen, een aantal nieuwe teksten, korte bestaande teksten en interviews en circa 200 afbeeldingen.  Vormgever is de Nederlandse ontwerper Roger Willems en uitgever Tate Publishing. De catalogus verschijnt in drie talen: Nederlands, Engels en Duits. Verkoopprijs: € 25,-.

Marlene Dumas – The Image as Burden wordt georganiseerd door het Stedelijk Museum Amsterdam in samenwerking met Tate Modern, Londen (4 februari 2015 – 10 mei 2015) en Fondation Beyeler, Riehen/Basel (30 mei 2015 – 13 september 2015).

 

De tentoonstelling in het Stedelijk Museum wordt samengesteld door conservator Leontine Coelewij en vindt plaats in een parcours van circa vijftien zalen op de bovenetage van de oudbouw van het Stedelijk Museum. De tentoonstelling beslaat ongeveer 1000 vierkante meter.

De totstandkoming van de tentoonstelling The Image as Burden van Marlene Dumas wordt mede mogelijk gemaakt dankzij de steun van hoofdbegunstiger Stichting Ammodo en additionele steun van het VSBfonds, Mondriaan Fonds, het Straver Fonds een CultuurFonds op Naam van het Prins Bernhard Cultuurfonds, Stichting Zabawas en het K.F. Hein Fonds.

Het Stedelijk Museum is hoofdsponsor Rabobank Amsterdam zeer erkentelijk voor het mede mogelijk maken van deze tentoonstelling.