Onderdeel van de
tentoonstelling

Freedom of Movement Gemeentelijke kunstaankopen 2018

25 nov 2018 t/m 17 mrt 2019

Ministories — 23 nov 2018

New World Summit, een langlopend project van kunstenaar Jonas Staal, is een artistieke en politieke organisatie dat ‘alternatieve parlementen’ organiseert. Gemeenschappen die zijn uitgesloten van reguliere kanalen voor democratische participatie worden uitgenodigd om hieraan bij te dragen. De deelnemers zijn vertegenwoordigers van stateloze naties, politieke organisaties die op de zwarte lijst staan en autonome groepen. De tops worden bijeengeroepen op uitnodiging van culturele en educatieve instellingen en ontwikkeld met alternatieve diplomatieke instanties zoals de Unrepresented Nations and Peoples Organizations (UNPO) en het Progress Lawyers Network, en worden gehouden in parlementen bedacht door de kunstenaar in samenwerking met terugkerende partners zoals architect Paul Kuipers en ontwerper Remco van Bladel. Voor ieder nieuw evenement wordt de parlementsarchitectuur en het beeldmateriaal opnieuw ontworpen in samenspraak met de deelnemers. Iedere keer dat er een top plaatsvindt, verhuist deze naar een nieuwe stad, waardoor deze zelf stateloos wordt. Alle leden krijgen de volledige vrijheid om hun politieke overtuigingen te uiten bij het vormen van nieuwe allianties, maar worden door leden van het publiek verantwoordelijk gehouden voor hun standpunten.

Jonas Staal, ‘New World Summit – Brussels’, 2014, courtesy de kunstenaar in samenwerking met UNPO, et al. Foto: Ernie Buts
Jonas Staal, ‘New World Summit – Brussels’, 2014, courtesy de kunstenaar in samenwerking met UNPO, et al. Foto: Ernie Buts
Jonas Staal, ‘New World Summit – Brussels’, 2014, courtesy de kunstenaar in samenwerking met UNPO, et al. Foto: Ernie Buts
Jonas Staal, ‘New World Summit – Brussels’, 2014, courtesy de kunstenaar in samenwerking met UNPO, et al. Foto: Ernie Buts

In Freedom of Movement presenteert Staal artistieke documentatie van New World Summit: Stateless State, die werd gehouden in de Koninklijke Vlaamse Schouwburg in Brussel van 19-21 september 2014. Deze vierde versie van de top draaide om de vraag: in hoeverre is het concept van de staat in de eenentwintigste eeuw nog steeds geschikt om het recht van een volk op zelfbeschikking te vertegenwoordigen en te beschermen? Het project is in belangrijke mate beïnvloed door de gevolgen van de War on Terror, waaronder de rechtvaardiging van zwarte lijsten, het verbieden van reizen en surveillance van bepaalde bevolkingsgroepen ter verdediging van de nationale veiligheid. Staal betoogt dat dergelijk beleid bijdraagt aan een uitholling van burgerrechten, waardoor specifieke individuen en groepen effectief stateloos worden. Volgens hem wordt dit steeds meer de overheersende ervaring van een steeds onzekerder burgerschap. Verschillende deelnemers aan de top betogen echter dat de voorwaarde van staatloosheid nieuwe vormen van sociale organisatie zou kunnen stimuleren die nationale grenzen en staatssoevereiniteit in veel mindere mate benadrukken dan voorheen.

De installatie van Staal reconstrueert de top door middel van video, maquettes en andere overblijfselen van het evenement, waaronder kaarten gemaakt in samenwerking met de deelnemende organisaties die de territoria en/of politieke modellen schetst die zij betwisten of claimen. De afzonderlijke kaarten worden samengevoegd tot één ‘alternatieve wereldkaart’, die als centrale visuele achtergrond voor de top diende. Hiermee wordt een heroverweging van de staat aangemoedigd vanuit het perspectief van degenen die zich verzetten tegen of worden uitgesloten van het reguliere politieke discours.

  • Jonas Staal, ‘New World Summit – Brussels’, 2014, courtesy de kunstenaar in samenwerking met UNPO, et al. Foto: Ernie Buts
    Jonas Staal, ‘New World Summit – Brussels’, 2014, courtesy de kunstenaar in samenwerking met UNPO, et al. Foto: Ernie Buts
  • Jonas Staal, ‘New World Summit – Brussels’, 2014, courtesy de kunstenaar in samenwerking met UNPO, et al. Foto: Ernie Buts
    Jonas Staal, ‘New World Summit – Brussels’, 2014, courtesy de kunstenaar in samenwerking met UNPO, et al. Foto: Ernie Buts
  • Jonas Staal, ‘New World Summit – Brussels’, 2014, courtesy de kunstenaar in samenwerking met UNPO, et al. Foto: Ernie Buts
    Jonas Staal, ‘New World Summit – Brussels’, 2014, courtesy de kunstenaar in samenwerking met UNPO, et al. Foto: Ernie Buts

Staal beschouwt de top als kans om strategieën die zich richten op institutionele kritiek verder te ontwikkelen. Middels institutionele kritiek onderzoeken kunstenaars sinds de jaren 1960 machtssystemen in culturele, overheids- en educatieve organisaties. Hoewel het project zich afspeelt binnen culturele instellingen – die vaak als apolitiek worden beschouwd – dient het als voorbeeld van hoe kunst maatschappelijke betrokkenheid kan bevorderen en een context kan bieden voor nieuwe vormen van politiek engagement.

Over de kunstenaar

Jonas Staal (1981, Nederland) heeft gestudeerd aan de AKI Academy for Art & Design in Enschede en de School of the Museum of Fine Arts in Boston, en heeft een PhD van de Universiteit Leiden. Hij is de oprichter van de New Unions-campagne en de artistieke en politieke organisatie New World Summit. Zijn werk omvat interventies in de openbare ruimte, maar ook tentoonstellingen, performances, publicaties en lezingen. Hij heeft zijn werk gepresenteerd op diverse locaties waaronder de Moderna Galerija, Ljubljana; Van Abbemuseum, Eindhoven; BAK, basis voor actuele Kunst, Utrecht; Moderna Museet, Stockholm; Centre for Contemporary Arts, Glasgow; Museum of Modern Art, Warschau; de Oslo Architecture Triennial; de Berlin Biennale; de Bienal de São Paulo; en de Kochi-Muziris Biennial. Zijn recente publicaties omvatten Nosso Lar, Brasília (Jap Sam Books, 2014) en Stateless Democracy (BAK, 2015); zijn boek To Make a World: Propaganda Art in the 21st Century komt binnenkort uit bij MIT Press.